Gesloten pensioenfonds Tandartsen houdt beter stand in zwaar weer dan een gemiddeld fonds. Dat is te danken aan het afwijkende beleggingsbeleid. Het fonds heeft weinig aandelen en een hoge renteafdekking.

Deze conclusie trok het vierkoppige bestuur van het fonds, dat ruim €2 miljard onder beheer heeft, na een scenario-analyse in april. Zelfs in het meest sombere scenario van Cardano (negatieve rente en een aandelencrash) blijft de schade binnen de perken. De beleidsdekkingsgraad daalt naar 98%. Bij een doorsnee fonds vliegen de ramen uit de sponningen. De dekkingsgraad keldert naar pakweg 70%.

‘Voor ons was het een nuttige exercitie zo vlak na de schommelingen op de financiële markten. Het laat zien dat we een robuust beleggingsbeleid voeren dat past bij de aard van ons fonds’, zegt Fokko Covers, sinds 2016 bestuurder bij het fonds. Naast Covers bestaat het bestuur uit twee tandartsen en een professioneel bestuurder uitbesteding en risicomanagement.

Pensioenfonds Tandartsen onderscheidt zich van de meeste andere fondsen omdat het sinds 1995 gesloten is. Het kan zich helemaal richten op het veiligstellen van de uitkeringen van de 4500 gepensioneerden en 2100 slapers. Per jaar moet het fonds bijna €70 miljoen overmaken naar de deelnemers. De doelstelling is de pensioenen op lange termijn jaarlijks 1,15% te laten stijgen en de kans op verlaging minimaal te houden.

Behoudend beleggingsbeleid

Die focus op de deels geïndexeerde uitkeringen vertaalt zich in een behoudend beleggingsbeleid en beleggingsovertuigingen. ‘Een gesloten pensioenfonds kan zich relatief weinig risico veroorloven’, luidt een van die overtuigingen.

Het fonds heeft bijna twee derde van het vermogen belegd in staatsobligaties en swaps. Hiermee heeft het fonds 85% van het renterisico afgedekt. De rest van het vermogen zit in aandelen (20%) en bedrijfsobligaties (15%). Dat sluit aan bij het uitgangspunt van het fonds dat alleen beleggingsrisico op de lange termijn wordt beloond, renterisico niet.

Doordat de duratie van de uitkeringen korter is dan bij de meeste fondsen is het vereist eigen vermogen (vev) van het fonds relatief laag. Zolang de dekkingsgraad hoger is dan 107,6% is geen sprake van een tekort. Bij actieve fondsen ligt dat vev-percentage in de buurt van de 125%.fokko Covers

De uitbraak van de coronacrisis was voor het bestuur aanleiding snel een crisisteam in het leven te roepen. Dit team bestaat uit twee bestuurders, een vertegenwoordiger van fiduciair beheerder Lombard Odier en de externe risicomanager. Vier dagen na de eerste coronapersconferentie van Mark Rutte op 12 maart vergadert dit crisisteam online over de situatie. ‘De eerste zorg was de gezondheid van de medewerkers op het bestuursbureau en de continuïteit bij de uitbestedingspartners’, zegt Covers, die lid is van het crisisteam. Andere prioriteiten waren de beleggingen en de communicatie met de deelnemers.

‘De eerste maanden na de uitbraak van de crisis vergaderden we wekelijks over de beleggingen’, zegt Covers, die eerder directeur van het pensioenfonds van Elsevier/Relx. ‘Vaste onderwerpen waren de ontwikkelingen van onze beleggingsmandaten, de dekkingsgraad, de gang van zaken bij onze vermogensbeheerders en bewaking van bandbreedtes in de strategische beleggingsmix.’ Custodian Caceis heeft een dashboard ontwikkeld waarop het crisisteam dagelijks in één oogopslag kan zien hoe het fonds ervoor staat.

Door de hevige daling van de aandelenkoersen en de rente daalde de actuele dekkingsgraad in maart en april snel. Begin van het jaar was die dekkingsgraad nog 113,3%. Eind maart zakte de dekking onder de vev-grens van 107,6%. Ter vergelijking: een gemiddeld fonds stond op dat moment volgens Aon op 86%. De actuele dekkingsgraad van het tandartsenfonds kwam per eind mei uit op 109,8%.


Kosten

Het lukt het fonds aardig om de vermogensbeheerkosten laag te houden. Vorig jaar was het fonds daar 0,15% aan kwijt. Dat percentage ligt ruimschoots onder de 0,5%, het gemiddelde van de sector.

De lage kosten zijn te danken aan het grote deel van de portefeuille in vastrentende waarden en de keuze voor passieve strategieën. Zo belegt het fonds in aandelen in lijn met de wereldwijde MSCI-index. Het heeft geen aparte mandaten voor ontwikkelde en opkomende markten.

Het bestuur houdt het beleggingsbeleid graag simpel. Het bestuur heeft vorig jaar laten onderzoeken of verdere diversificatie van de returnportefeuille toegevoegde waarde had. De conclusie luidt dat categorieën zoals schulden en aandelen opkomende markten en high yield leiden tot meer operationele complexiteit en tot risico’s die niet opwegen tegen de eventuele voordelen.


 

Aandelen binnen bandbreedte

Op het dashboard is ook te zien hoe dicht het fonds de bandbreedte van de strategisch beleggingsmix nadert. Het belang in aandelen zakte weg, maar bleef net binnen de bandbreedte van 15-25%. ‘Dit was van belang omdat we normaal gesproken eens per jaar herbalanceren’, aldus Covers. ‘Als we eerder buiten de gestelde bandbreedtes komen, kunnen we ook op dat moment besluiten tot herbalancering. Dat bleek niet nodig.’

Begin dit jaar had het fonds geherbalanceerd conform het beleggingsbeleid. Aandelen waren toen zo gestegen dat het nodig was een deel te verkopen om binnen de bandbreedte te blijven. Achteraf gezien een goede ingreep.

Een van de maatregelen in verband met de crisis dit jaar van het fonds dat relatief veel uitkeert, was de cashpositie te verhogen. ‘We houden een ijzeren voorraad aan van tweemaal de maanduitkering, bijna €12 miljoen’, zegt Covers. ‘Dat hebben we verhoogd naar driemaal de maanduitkering’

Het bestuur greep de coronacrisis bovendien aan om te onderzoeken hoe robuust de beleggingsportefeuille was onder uiterst moeilijke omstandigheden. ‘We hebben geanalyseerd hoe de dekkingsgraad zich bewoog in het eerste woelige kwartaal. Ik zie dan een random walk on Wall Street. De dekkingsgraad was eind maart onder de vev-grens, maar herstelt zich weer in de loop van april.’

walk on wall

Schade beperkt in zwartste scenario

Het fonds wilde ook inzicht hebben in de gevoeligheid voor nog meer financiële schokken. Om dat te onderzoeken nam het bestuur Cardano in de arm dat een drietal scenario’s voor de komende jaren heeft ontwikkeld. Bij die scenario’s (een gevoelige klap, overleef nu - betaal lager en een ernstige depressie) horen prognoses voor aandelenrendementen, het rentepeil en de economische groei.’

‘We hebben de impact onze dekkingsgraad vergeleken met de impact op de dekking van een gemiddeld pensioenfonds.’ Een gemiddeld fonds heeft een minder hoge renteafdekking en belegt meer in aandelen. ‘De conclusie is dat de SPT-mix zich redelijk staande houdt in het zwartste scenario met koersdalingen van tientallen procenten en een rente die negatief blijft. ‘Een gemiddeld fonds ziet de dekkingsgraad met meer dan 30% dalen in dat scenario. Bij ons blijft de schade beperkt tot een daling van 15%. De dekkingsgraad komt dan in vergelijking met begin dit jaar net onder de 100% uit.’

Het bestuur is tevreden met de uitkomst van deze analyse. ‘Het toont aan dat ons beleggingsbeleid leidt tot een robuuste portefeuille. Zelfs in het somberste scenario kunnen we de pensioenen blijven uitkeren’, zegt Covers.


ESG

Het Tandartsenfonds heeft duurzaam beleggen afgelopen jaren prominenter op agenda gezet. Het fonds heeft bijvoorbeeld zestig grote ondernemingen uitgesloten omdat ze niet voldoen aan de UN Global Compact Principles. Hoewel duurzame beleggers de afgelopen maanden beter scoorden dan conventionele beleggers, had het uitsluitingsbeleid van SPT per saldo een kleine negatieve invloed (5 basispunten) op het rendement.

Oorzaak was het uitsluiten van Nestlé en Walmart. Die twee concerns deden het juist goed tijdens de coronacrisis. SPT belegt niet in Nestlé vanwege vermeende problemen met kinderarbeid bij de winning van cacao.

Walmart, dat ook bij veel andere fondsen op de zwarte lijst staat, wordt gemeden omdat het Amerikaanse concern vakbondsactiviteiten dwarsboomt. Aan de andere kant had uitsluiting van Shell en Boeing weer een positief effect op het rendement maar dat woog niet op tegen het negatieve effect van de eerder genoemde uitsluitingen. In 2019 was het effect van de uitsluitingenlijst overigens licht positief.


 

In deze serie publiceert Pensioen Pro interviews met cio’s/bestuurders van pensioenfondsen over het beleggingsbeleid.

Vorige keer verscheen het beleggingsprofiel van Rabobank Pensioenfonds.

 

Pensioenfonds Tandartsen in cijfers (per 31-3-2020)

Belegd vermogen: €2 mrd

 

Beleggingsmix op hoofdlijnen

 

Uitbesteding

Fiduciair beheer: Lombard Odier

Custodian: Caceis

Advies/beheer renteafdekking: Cardano

Aantal vermogensbeheerders: drie (Cardano, NN IP en Northern Trust)

 

Discretionair/beleggingsfondsen

Discretionair: in principe alle beleggingen 

Beleggingsfondsen: Money Market Funds (cash)

 

Vermogensbeheerkosten (2019)

Exclusief transactiekosten: 0,14% (2018: 0,15%)

Inclusief transactiekosten: 0,15% (2018: 0,17%)

Klik hier voor meer informatie over Pensioenfonds Tandartsen.