Pensioenfonds KPN is het ondernemingsfonds met de hoogste notering in de VBDO-rangorde. Het esg-beleid begon met een eenvoudige enquête waaruit bleek dat bestuurders op één lijn zaten.

 

Blij verrast was bestuurder Caspar Vlaar toen hij de resultaten onder ogen kreeg van een enquête over verantwoord beleggen onder het elfkoppige bestuur van ondernemingspensioenfonds KPN. ‘Unaniem vond het bestuur dat we maatschappelijk verantwoord beleggen een grote rol moeten geven in het beleggingsbeleid’, vertelt Vlaar over de enquête uit 2017.


Drie VBDO-stijgers en hun esg-beleid

De pensioenfondsen Bakkers, KPN en Huisartsen maakten begin november een grote sprong in de duurzaam-beleggen-ranglijst van VBDO. Pensioen Pro vroeg hoe zij de afgelopen tijd hun esg-beleid hebben verbeterd. Opvallend is dat hun beleid en aanpak flink verschilt. De drie fondsen komen aan bod in een driedelige serie. De laatste aflevering bevat een aanbevelingen voor fondsen die hun duurzaam beleggingsbeleid willen verbeteren.


 
Bestuurders kozen voor de meest vergaande van drie beleggingsovertuigingen en daarmee voor een stevige aanscherping. ‘Het helpt enorm als daar overeenstemming over is.’
 
Zo’n keuze is niet vrijblijvend. ‘Je haalt je wel het een en ander op je hals als je meer wilt doen dan gebruikelijk. Maar dat was geen probleem omdat we nu wisten dat iedereen dat ook wilde’, aldus Vlaar, die sinds vijf jaar bestuurder is bij het pensioenfonds, dat op de tiende plaats staat in de VBDO-rangorde.
 
‘Voordeel van zo’n enquête is dat je zonder al te veel gesprekken meteen weet waar je staat. Wij hadden bovendien het geluk dat er veel overeenstemming binnen het bestuur bleek te bestaan over dit onderwerp. Als er grote verschillen boven water komen, is het ingewikkelder een duurzaam beleggingsbeleid te formuleren.’
 
Gevolg van deze unanieme stellingname is dat maatschappelijk verantwoord ondernemen is verankerd in de beleggingsovertuigingen. Het fonds stelt niet alleen dat ‘maatschappelijk verantwoord beleggen bijdraagt aan een betere rendements-risicoverhouding’, maar ook dat het kapitaal wordt ingezet als ‘sturende kracht voor duurzame ontwikkeling’.
 
Uit dezelfde enquête met een stuk of dertig vragen rolden ook de speerpunten in het duurzame beleggingsbeleid. ‘Klimaat, technologie die leidt tot verbeteringen en waterschaarste zijn de thema’s die het bestuur heeft geselecteerd. Klimaat, omdat dat de grootste uitdaging is waar we voor staan. Technologie past goed bij de aard van KPN. Dat is immers ook een onderneming waar technologie een belangrijke rol speelt. Water omdat met name waterschaarste een cruciale risicofactor is voor het behalen van veel VN-doelen.’Caspar Vlaar pf KPN klein
 
Het kiezen van speerpunten is relatief eenvoudig. Het is een stuk moeilijker die onderwerpen om te zetten in beleggingsbeleid. ‘Dat geldt met name voor technologie en water. Beleggen met het oog op klimaatrisico’s wordt door veel beleggers omarmd. Daardoor zijn er veel gegevens over zaken zoals CO2-uitstoot en er zijn ook beleggingsproducten ontwikkeld die bijvoorbeeld inzetten op de reductie van broeikasgassen. Aegon AM, onze fiduciaire beheerder, maakt ook modellen die bruikbaar zijn voor onze obligatieportefeuilles.
 
Na een paar jaar wordt ook klimaatbeleggen lastiger. ‘In het begin pluk je het laaghangend fruit. Door de grootste CO2-uitstoters uit te sluiten, daalt de CO2-voetafdruk. De volgende stappen zijn moeilijker omdat sectoren zoals cement, auto’s en staal nog bijna niet CO2-neutraal te maken zijn. Daar dagen we bedrijven met engagement via Sustainalytics uit om hun productieprocessen te verduurzamen. Die gesprekken geven inzicht in wat wel en niet mogelijk is. Veranderingen vergen grote investeringen waarbij de terugverdientijd van belang is.
 
Belonen
‘We belonen bedrijven die het goed doen bijvoorbeeld door hun green bonds te kopen. Uiteindelijk komen bedrijven die niet voldoende voortgang boeken of niet bereid zijn om deel te nemen aan het engagementtraject op de nominatie voor uitsluiting.’

Het pensioenfonds gelooft niet dat de best-in-class-aanpak de geëigende manier is de gewenste veranderingen in gang te zetten. ‘We zouden dan de grootste CO2-uitstoters verkopen, maar die blijven daarna net zoveel uitstoten als daarvoor. Bedrijven die geen enkele inspanning doen de uitstoot te verminderen, zullen we op den duur wel uitsluiten in lijn met onze CO2-reductiedoelstelling.’
 

Geen geld naar China Petroleum
Pensioenfonds KPN belegt niet in China Petroleum & Chemical Corporation, omdat de moedermaatschappij Sinopec zaken doet met Soedan, Zuid-Soedan, Syrië en Myanmar. Het helpt staatsbedrijven daar bij de productie van ruwe olie en koopt ook een deel van de productie. Omdat in deze landen de mensenrechten worden geschonden, is deze onderneming uitgesloten. Het bedrijf heeft ook niet gereageerd op verzoeken op meer informatie over het mensenrechtenbeleid.
 
 
Het fonds heeft als concrete klimaatdoelstelling een vermindering van de kooldioxide-emissie met 35% in 2030 ten opzichte van 2017, in lijn met het Klimaatakkoord. ‘We zitten al op 27%. Dat was het makkelijkste deel.’
 
VBDO heeft bij het afgelopen onderzoek naar duurzaam beleggen de criteria aangescherpt. Zo wil VBDO ook zien dat pensioenfondsen hun vermogensbeheerders de opdracht geven hun esg-beleid uit te voeren. Dat gebeurt op twee manieren bij pensioenfonds KPN. ‘Ten eerste laat Aegon bij de selectie van vermogensbeheerders het onderwerp esg zwaar wegen. Ten tweede zetten we in aandelenmandaten dat de vermogensbeheerder rekening moet houden met onze reductiedoelstelling. Als de CO2-uitstoot bijvoorbeeld een halfjaar lang niet daalt, dan vraagt Aegon om opheldering.’
 
Om de vinger aan de pols te houden, kijkt het fonds elk half jaar naar benchmarks voor esg-score en CO2-uitstoot. ‘De gemiddelde esg-score en CO2-uitstoot van onze portefeuille moet minimaal gelijk zijn aan die van de brede index. Als dat niet het geval is, maken we afspraken met Aegon AM over de wijze waarop we de portefeuille bijsturen.’
 
Weerbarstig
Beleggen in de speerpunten blijkt ‘superweerbarstig’, aldus Vlaar. Een belangrijk obstakel is dat de bedragen waarmee in specifieke projecten kan worden belegd vaak te laag zijn voor een pensioenfonds. Bescheiden bedragen vergen te veel governance.
 
Vlaar ziet twee mogelijke uitwegen. ‘Misschien is het mogelijk via private equity te beleggen in technologiebedrijven die passen binnen ons esg-beleid. Dat zijn we aan het onderzoeken. Het is ook denkbaar dat we tot de slotsom komen dat het niet lukt geld te steken in specifieke technologiebedrijven. Dat kan aanleiding zijn dit speerpunt opnieuw tegen het licht te houden.’
 
Lessen van pensioenfonds KPN
 
- Geef esg een duidelijke plek in je beleggingsovertuigingen
 
- Pas het beleid zoveel mogelijk toe op op de hele portefeuille
 
- Formuleer concrete doelstellingen zowel voor de gehele portefeuille als per categorie