De opgelopen rente en fors gestegen aandelenkoersen dwingen sommige pensioenfondsen opnieuw tot herbalancering van hun beleggingsportefeuilles. Vorig jaar zaten fondsen nog in een omgekeerde situatie.

 

Dinsdag werd bekend dat de dekkingsgraden van pensioenfondsen in februari flink zijn gestegen. De dekkingsgraad van een gemiddeld pensioenfonds staat hierdoor inmiddels op 104%.

Een neveneffect van deze positieve ontwikkeling is dat de verhouding tussen return- en matchingportefeuilles voor de tweede keer binnen een jaar uit het lood dreigt te raken. Doordat de wereldwijde aandelenkoersen sinds november bijna 20% zijn gestegen, zijn de aandelenportefeuilles van pensioenfondsen groter geworden. Obligaties zijn juist in waarde gedaald als gevolg van de gestegen rente.

Een jaar geleden was de situatie omgekeerd. Toen waren de aandelenkoersen en rentetarieven door de uitbraak van het coronavirus hard gedaald. Veel pensioenfondsen moesten toen obligaties inruilen voor aandelen om weer binnen de gestelde bandbreedtes voor aandelen en obligaties te komen.

‘Wij hebben in elk geval één klant gehad bij wie een herbalancering is uitgevoerd. Dat ging om zo’n 5% van de portefeuille: rond €100 mln’, vertelt consultant Ewout Schotanus van Sprenkels & Verschuren. Veel pensioenfondsen herbalanceren standaard eens per kwartaal, half jaar of jaar op een vastgesteld tijdstip. In dit geval ging het om een niet vooraf geplande herbalancering.

Aandelen voor cash

Van de opbrengst uit verkoop van een deel van de aandelenportefeuille is kortlopend staatspapier teruggekocht. De Europese rente is dit jaar dan wel iets gestegen, maar Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar hebben nog steeds een negatief rendement.

‘Dat maakt het niet aantrekkelijk je geld direct voor langere tijd weg te zetten, zeker als het niet nodig is om de renteafdekking bij te sturen’, aldus Schotanus. Bij een rentestijging stijgt het percentage renteafdekking automatisch mee. ‘En bedrijfsobligaties kun je niet zomaar bijkopen, omdat dit het risicoprofiel van het fonds zou ophogen. Het bedrag uit de herbalancering komt dus al gauw terecht in cash.’

Investment consultant Thierry Rozier van Aon heeft nog geen pensioenfondsen gezien die met een herbalancering zijn begonnen. ‘Op 1 april zijn er wel wat fondsen die dat gaan doen, maar dat staat standaard zo ingepland.’ Veel pensioenfondsen doen hun herbalancering aan het begin van het jaar in januari. Toen stonden zowel de aandelenkoersen als de rente nog een stuk lager.

Overschrijven van bandbreedtes

Daarnaast hebben pensioenfondsen in de regel in hun beleidsplan staan direct tot herbalancering over te gaan als de vooraf gestelde bandbreedtes voor de return- en matchingportefeuille worden overschreden. ‘Pensioenfondsen hebben in de regel afspraken met hun vermogensbeheerder gemaakt hoe ze op zo’n moment acteren. Bijvoorbeeld om terug te gaan naar halverwege de bandbreedte wanneer je die overschrijdt.’

Rozier heeft tot dusverre nog geen herbalancerende fondsen gesignaleerd, in tegenstelling tot vorig jaar. Wat de situatie toen speciaal maakte, was het feit dat er met name op de obligatiemarkten erg weinig liquiditeit was waardoor de transactiekosten hoger lagen dan normaal. Veel pensioenfondsen stelden hun herbalancering daarom uit.

Normaalgesproken mag dit niet. Rozier: ‘Je moet goede redenen hebben richting de toezichthouder om te wachten met herbalanceren. Die waren er in maart vorig jaar misschien wel, maar nu zeker niet. De liquiditeit is nu geen probleem; je kunt zonder problemen de markt op.’